Në mbarë botën, çdo natë, shumë njerëz zgjohen pikërisht rreth orës 3:00 të mëngjesit. Jo në 1:00, jo në 4:00, por në këtë orar të bezdisshëm, kur truri ndizet papritur dhe mendimet fillojnë të vërshojnë pa kontroll.
Nëse kjo ju ndodh shpesh, e njihni mirë ndjesinë: lista mendore me gjëra për të bërë, detaje të harruara, apo shqetësime që mendonit se i kishit lënë pas. Sipas Courtneyrose Chung, drejtoreshë klinike në My Denver Therapy në SHBA, zgjimi në këtë orë është shumë i zakonshëm dhe përfaqëson një “stuhi të përkryer mes biologjisë dhe reagimit ndaj stresit”.
“Të kuptuarit e asaj që po ndodh realisht në trupin dhe trurin tuaj në këto momente ju ndihmon të reagoni më mirë”, shpjegon ajo.
Sipas të dhënave, një i rritur mesatar në Mbretërinë e Bashkuar bën vetëm tre net me gjumë cilësor në javë. Për shumë gra, mund të kenë kaluar muaj apo edhe vite pa një natë gjumi të pandërprerë.
Pse zgjohemi pikërisht në orën 3:00 të mëngjesit?
Ritmi cirkadian – Në këtë orar, trupi hyn në atë që quhet “rënia cirkadiane”, ku kalon nga gjumi i thellë në gjumë më të lehtë (REM). Kjo e bën zgjimin më të mundshëm. “Është një dritare natyrore vulnerabël,” thotë Chung. Nëse ka stres apo ankth të fshehur, pikërisht këtu trupi ju nxjerr nga gjumi.
Kortizoli (hormoni i stresit) – Normalisht, kortizoli rritet në mëngjes për të na zgjuar. Por kur jemi të stresuar, ai mund të çlirohet më herët edhe në orët e para të mëngjesit. “Truri e interpreton këtë si një kërcënim dhe fillon të kërkojë probleme, edhe kur nuk ka,” shpjegon ajo. Rezultati: Mendime rreth ditës së kaluar ose ankth për atë që vjen.
Truri funksionon ndryshe natën – Në orën 3 të mëngjesit, shqetësimet duken shumë më të rënda. Arsyeja? Pjesa e trurit përgjegjëse për logjikën dhe perspektivën është “në gjumë”, ndërsa amigdala, qendra e frikës dhe emocioneve, është plotësisht aktive. Kjo bën që mendimet të shkojnë drejt katastrofizimit.
Kur përpjekja për të fjetur e përkeqëson situatën – Sa më shumë panikoseni që jeni zgjuar, aq më shumë hormonet e stresit ju mbajnë zgjuar. Ekspertët këshillojnë të mos rrotulloheni pa fund në shtrat. Në vend të kësaj, ngrihuni, ndizni drita minimale, pini ujë ose një çaj pa kafeinë dhe lexoni diçka të qetë.
“Mos e trajtoni zgjimin si emergjencë,” këshillon Chung. “Shikojeni si një gjendje të përkohshme që do të kalojë”.
Drita blu nga ekranet pengon prodhimin e melatoninës, hormonit të gjumit. Stimulimi i vazhdueshëm e mban trurin aktiv edhe natën, duke rritur gjasat për gjumë të lehtë dhe zgjime të shpeshta.
Ekspertët theksojnë se rregullimi i zakoneve të vogla, si shmangia e telefonit para gjumit dhe menaxhimi i stresit, mund të bëjë një ndryshim të madh. Zgjimi në orën 3 nuk është “mister”, por një sinjal që trupi dhe mendja po kërkojnë më shumë qetësi.
