Meteorologia e njohur, Lajda Porja, ka qen\u00eb e ftuar n\u00eb studion e \u201cWake Up\u201d, ku ka b\u00ebr\u00eb nj\u00eb parashikim t\u00eb motit p\u00ebr jav\u00ebn dhe jo vet\u00ebm.<\/p>\n
Porja ka sqaruar edhe fenomenin \u201cEl Nino\u201d, i cili sipas saj, ka startuar n\u00eb fillim t\u00eb muajit maj, n\u00eb Paq\u00ebsor dhe e ka nisur menj\u00ebher\u00eb ndikimin.<\/p>\n
\u201cT\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb Europ\u00eb ne pat\u00ebn n\u00eb fundin e majit thyerje t\u00eb rekordeve t\u00eb temperaturave t\u00eb lart, Portugalia, Franca dhe Spanja. Ku Portugalia dhe Spanja sh\u00ebnuan 38-39 grad\u00eb\u201d, tha meteorologia.<\/p>\n
Nd\u00ebrsa duke folur p\u00ebr ndikimin e k\u00ebtij fenomeni n\u00eb vendin ton\u00eb, Porja tha:<\/p>\n
\u201cEl Nino\u201d \u00ebsht\u00eb shum\u00eb larg nga ne, k\u00ebt\u00eb ndikon, qarkullimin. \u201cEl Nino\u201d n\u00eb Mesdhe por edhe n\u00eb Shqip\u00ebri ndikon qarkullimin e masave ajrore, duke na sjell\u00eb pafund\u00ebsisht masa ajrore t\u00eb cilat vijn\u00eb nga veriu i Afrik\u00ebs, nga qendra e Afrik\u00ebs dhe deri nga Sahara q\u00eb sjellin pastaj dhe fenomene dhe temperatura v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb larta\u201d.<\/p>\n
Pjes\u00eb nga intervista:<\/p>\n
Nd\u00ebrkoh\u00eb q\u00eb po p\u00ebrjetojm\u00eb nj\u00eb ver\u00eb t\u00eb nxeht\u00eb, shqet\u00ebsimet globale p\u00ebr klim\u00ebn vijojn\u00eb t\u00eb shtohen. Pak jav\u00eb m\u00eb par\u00eb, Organizata e Kombeve t\u00eb Bashkuara s\u00eb bashku me Organizat\u00ebn Bot\u00ebrore Meteorologjike paralajm\u00ebruan rikthimin e fenomenit t\u00eb fuqish\u00ebm \u201cEl Nino\u201d. Madje \u00ebsht\u00eb cil\u00ebsuar si nj\u00eb alarm urgjent klimatik p\u00ebr njer\u00ebzimin. Por \u00e7far\u00eb do t\u00eb thot\u00eb kjo p\u00ebr vendin ton\u00eb?<\/p>\n
N\u00ebse flasim specifikisht p\u00ebr k\u00ebt\u00eb fenomenin klimatik \u201cEl Nino\u201d ka ekzistuar mij\u00ebra vite m\u00eb p\u00ebrpara. Historia e emrit \u00ebsht\u00eb q\u00eb n\u00eb koh\u00ebn m\u00eb p\u00ebrpara, peshkatar\u00ebt zbuluan q\u00eb n\u00eb periudh\u00ebn e dhjetorit kishte ngrohje t\u00eb Paq\u00ebsorit. Se \u201cEl Nino\u201d \u00ebsht\u00eb nj\u00eb fenomen q\u00eb ngroh uj\u00ebrat e Paq\u00ebsorit dhe ka nj\u00eb ndikim n\u00eb rang global. Q\u00eb do t\u00eb thot\u00eb, kur ne kemi fenomenin \u201cEl Nino\u201d presim q\u00eb 1-2 vitet pasardh\u00ebs t\u00eb kemi temperatura mesatare vjetore mbi normalen. Pra pothuajse n\u00eb gjith\u00eb globin. Kur flasim p\u00ebr temperatura m\u00eb t\u00eb larta \u00ebsht\u00eb e pashmangshme t\u00eb mos p\u00ebrmendim stuhit\u00eb. Sepse t\u00eb gjitha stuhit\u00eb tropikale, ciklonare, rrebeshet, bresh\u00ebri, vijn\u00eb si efekt i nj\u00eb konvencioni shum\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb ose kemi avullim akoma m\u00eb t\u00eb shpejt\u00eb prej temperaturave t\u00eb larta. Pra, ato kan\u00eb nj\u00eb kombinim ku nj\u00eb pjes\u00eb p\u00ebrjeton pas nj\u00eb periudhe t\u00eb gjat\u00eb t\u00eb that\u00ebsir\u00ebs, me temperatura t\u00eb larta, me vlera ekstreme, menj\u00ebher\u00eb kemi nj\u00eb stuhi e cila sjell rrebeshe dhe shira me intensitet t\u00eb lart\u00eb n\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb t\u00eb shkurt\u00ebr duke sjell\u00eb dhe p\u00ebrmbytje. Ato ia vendos\u00ebn emrin \u201cEl Nino\u201d at\u00ebher\u00eb sepse p\u00ebrkonte pik\u00ebrisht n\u00eb dhjetor dhe e specifikuan si lindjen e bebes, Krishtit. Nd\u00ebrsa m\u00eb pas, n\u00eb nj\u00eb periudh\u00eb tjet\u00ebr, zbuluan q\u00eb kishte periudha ku uj\u00ebrat e Paq\u00ebsorit ishin m\u00eb t\u00eb ftohta dhe i vendos\u00ebn t\u00eb kund\u00ebrt\u00ebn q\u00eb \u00ebsht\u00eb \u201cLa Nina\u201d. Ka m\u00eb pas periudha q\u00eb jemi n\u00eb kushte normale, q\u00eb nuk jemi as \u201cEl Nino\u201d dhe as \u201cLa Nina\u201d por jemi n\u00eb kushte normale t\u00eb klim\u00ebs.<\/p>\n
Pra \u00ebsht\u00eb nj\u00eb lloj fenomeni q\u00eb aktivizohet n\u00eb m\u00ebnyr\u00eb ciklike?<\/p>\n
Patjet\u00ebr, her\u00eb pas here.<\/p>\n
Dhe ishte inaktiv, kur u b\u00eb aktiv?<\/p>\n
Ky ka startuar n\u00eb fillim t\u00eb muajit maj, n\u00eb Paq\u00ebsor dhe e ka nisur menj\u00ebher\u00eb ndikimin. T\u00eb pakt\u00ebn n\u00eb Europ\u00eb ne pat\u00ebn n\u00eb fundin e majit thyerje t\u00eb rekordeve t\u00eb temperaturave t\u00eb lart, Portugalia, Franca dhe Spanja. Ku Portugalia dhe Spanja sh\u00ebnuan 38-39 grad\u00eb. N\u00eb muajin maj k\u00ebto ishin thyerje t\u00eb rekordeve sepse nuk ka ekzistuar q\u00eb t\u00eb kishte 39 grad\u00eb q\u00eb n\u00eb k\u00ebt\u00eb muaj. Jan\u00eb temperatura q\u00eb jan\u00eb pritur p\u00ebrgjat\u00eb korrikut dhe gushtit. Edhe qershori ka startuar me temperatura shum\u00eb t\u00eb larta. \u201cEl Nino\u201d \u00ebsht\u00eb shum\u00eb larg nga ne, k\u00ebt\u00eb ndikon, qarkullimin. \u201cEl Nino\u201d n\u00eb Mesdhe por edhe n\u00eb Shqip\u00ebri ndikon qarkullimin e masave ajrore, duke na sjell\u00eb pafund\u00ebsisht masa ajrore t\u00eb cilat vijn\u00eb nga veriu i Afrik\u00ebs, nga qendra e Afrik\u00ebs dhe deri nga Sahara q\u00eb sjellin pastaj dhe fenomene dhe temperatura v\u00ebrtet\u00eb t\u00eb larta. Europa Qendrore po p\u00ebrjeton temperatura mbi 30 grad\u00eb, ku ka 35-36 grad\u00eb, Zvicra, Austria, Gjermania, Skandinavia me temperatura t\u00eb larta, Mesdheu me temperatura t\u00eb larta, Shqip\u00ebria me temperatura t\u00eb larta. Kemi vet\u00ebm nj\u00eb pjes\u00eb t\u00eb Europ\u00ebs Lindore, pra vendet e Lindjes, ku Rusia po sh\u00ebnon temperatura pak t\u00eb ul\u00ebta sepse masa nuk ka arritur t\u00eb dep\u00ebrtoj\u00eb deri n\u00eb Lindje. M\u00eb pas, pjesa m\u00eb e madhe e kontinentit, ngado q\u00eb t\u00eb na vij\u00eb qarkullimi i masave ajrore, \u00ebsht\u00eb e pashmangshme p\u00ebr t\u00eb mos patur temperatura t\u00eb larta. Ne kemi sh\u00ebnuar n\u00eb fundjav\u00ebn e shkuar 38 grad\u00eb n\u00eb shum\u00eb qytete.<\/p>\n